Switch i patch panel w szafie rack – jak porządkować okablowanie?

W większych instalacjach sieciowych – np. w firmach, serwerowniach lub rozbudowanych systemach monitoringu – stosuje się szafy rack 19″ do montażu sprzętu. W szafie takiej obok urządzeń aktywnych (switchy, rejestratorów, serwerów) montuje się także elementy pasywne pozwalające zachować porządek w okablowaniu. Kluczowym z nich jest patch panel (panel krosowniczy), który razem ze switchem tworzy zorganizowany punkt dystrybucyjny sieci. Jak to działa i dlaczego warto go stosować?

Rola patch panelu w sieci

Patch panel to panel krosowniczy wyposażony w rząd gniazd (najczęściej RJ45) służący do zakończenia okablowania strukturalnego. Kable sieciowe biegnące np. do gniazdek ściennych w pomieszczeniach, kamer czy innych urządzeń, są zakończone właśnie na tylnej stronie patch panelu (za pomocą złącz typu LSA/Krone). Przednia strona patch panelu udostępnia te połączenia w formie gniazd RJ45, do których wpina się krótkie patchcordy. Patch panel pełni zatem rolę organizatora i punktu konsolidacji okablowania – zamiast wprowadzać dziesiątki długich kabli bezpośrednio do switcha, wszystkie one są uporządkowane i trwale zakończone na panelu krosowniczym.

Dzięki patch panelowi zmiany w okablowaniu są proste – aby przełączyć dany kabel do innego portu switcha, wystarczy przepiąć krótki patchcord na froncie. Nie ma potrzeby ponownego zarabiania końcówek na głównych kablach biegnących w ścianach czy pod sufitem. Dodatkowo patch panel odciąża mechanicznie porty switcha – częste wpinanie/wypinanie kabli odbywa się na trwałych gniazdach panelu, a nie bezpośrednio na switchu (który jest droższy w wymianie).

Typowy patch panel ma 24 porty RJ45 i zajmuje 1U wysokości w szafie rack. Dostępne są różne wykonania – panele nieekranowane (UTP) lub ekranowane (FTP) dla kategorii 5e, 6, 6A itp., w zależności od wymagań sieci. Przykładowo do większości zastosowań biurowych wystarczy panel kat.5e lub kat.6, natomiast dla sieci 10-gigabitowych stosuje się panele kat.6A. Przykładem takiego produktu jest patch panel 24-portowy Cat.6 FTP marki GetFort – np. PATCH PANEL kat.6 24 porty GetFort – montowany w szafie rack półką z organizerem kabli.

Organizacja okablowania w szafie rack

Aby utrzymać porządek, w szafie rack stosuje się dodatkowe akcesoria montowane na szynach 19″. Patch panel, o którym mowa wyżej, zazwyczaj montuje się tuż nad lub pod switchem. Dzięki temu patchcordy łączące panel ze switchem są krótkie i łatwo je uporządkować. Często między patchem a switchem instaluje się poziomy organizer kabli – panel z przelotkami lub szczotkami – aby estetycznie poprowadzić wiązki przewodów i ukryć nadmiar ich długości.

Same długie kable strukturalne docierające do szafy są zwykle z tyłu panelu związane w wiązki i prowadzone pionowymi organizerami (tzw. pionowe prowadnice kablowe) wewnątrz szafy. Stosując takie elementy, uzyskujemy:

• Przejrzystość – łatwo zidentyfikować, który port switcha odpowiada któremu gniazdu w biurze czy której kamerze. Zwykle patch panel jest opisany (ponumerowane porty zgodnie z numerami gniazd w budynku).

• Łatwą konserwację – wymiana uszkodzonego kabla lub przełączenie urządzenia nie wymaga ingerencji w trasę kablową – wystarczy przepiąć patchcord.

• Estetykę i chłodzenie – uporządkowane kable nie blokują przepływu powietrza w szafie i wyglądają profesjonalnie. Nie tworzy się tzw. spaghetti z kabli.

Oprócz patch paneli i prowadnic kabli, w utrzymaniu porządku pomagają także np. przepusty szczotkowe montowane w otworach w półkach lub panelach – przez ich szczotkowe otwory można przeprowadzać wiązki kabli, które wychodzą z szafy, jednocześnie ograniczając przedostawanie się kurzu. Przykładem takiego elementu jest przepust szczotkowy GetFort, który można zamontować w 19-calowym otworze rack, by schludnie przepuścić kable do innej części szafy lub na zewnątrz.

Łączenie patch panelu ze switchem

Gdy wszystkie kable wchodzące do szafy są zakończone na patch panelu, pozostaje spięcie patch panelu ze switchem za pomocą krótkich przewodów krosowych. Typowo używa się patchcordów o długości 0.5m lub 1m. Każdy port patch panelu, za którym znajduje się dany host (np. komputer w gnieździe nr 12 w pokoju, albo kamera nr 5 na parkingu), należy połączyć patchcordem z wybranym portem switcha.

Tutaj jest duża elastyczność – możemy dowolnie przyporządkować fizyczne gniazda do portów switcha, a zmiana wymaga tylko przepięcia kabla. W praktyce często stosuje się ułożenie sekwencyjne (port 1 patch panela do portu 1 switcha itd., dla przejrzystości). Jeśli jednak np. jakaś grupa gniazd ma działać w oddzielnej sieci VLAN lub innym segmencie, administrator może przegrupować połączenia wedle potrzeb.

Ważne jest, by dokładnie opisać patchcordy lub porty – np. numerami odpowiadającymi pomieszczeniom czy urządzeniom. W profesjonalnych szafach rack często dołącza się schemat połączeń. To ułatwia rozbudowę i diagnozowanie ewentualnych usterek w przyszłości.

Podsumowując, zastosowanie patch panelu między okablowaniem strukturalnym a switchem to best practice w budowie sieci. Gwarantuje ład i prostotę zarządzania. Zarówno switche, jak i patch panele czy inne akcesoria do organizacji kabli dostępne są jako elementy standaryzowane pod montaż 19″, co można znaleźć w ofercie (dziale Szafy rack i obudowy oraz wśród osprzętu sieciowego). Dzięki nim nasza szafa teleinformatyczna będzie schludna, a sieć – łatwa w modyfikacji i niezawodna.